Vorm geven

Vorm-gevenAfscheid nemen is een aangelegenheid die op verschillende manieren kan worden ervaren en vorm gegeven; fysiek, mentaal, emotioneel en geestelijk. Een fysiek afscheid kan al lang achter de rug zijn en dan kun je nog steeds in gedachten of emotioneel bezig zijn met de persoon of situatie, waarvan je afscheid hebt genomen. En juist het gevoel van gemis kan lang, of misschien wel altijd worden ervaren. Een herinnering, een bepaalde plek, een voorwerp of een gebeurtenis kan steeds weer opnieuw deze gevoelens oproepen. En soms zijn er geen woorden te vinden om deze gevoelens uit te drukken, of is er juist al te veel gezegd.

Afscheid is op vele manieren vorm te geven, passend bij wie jij bent, of bij die- of datgene wat jij mist. En dat kan ook heel goed non verbaal worden gedaan. Zo kan bijvoorbeeld door te werken met je handen, iets te creëren, je in een veel diepgaander proces brengen, waardoor het afscheid zich makkelijker kan verweven in je leven.

PuurPotentieel biedt verschillende mogelijkheden om vorm te geven aan een afscheid. Naast de werkvormen die op de website te vinden zijn, kun je denken aan:

Tastbare herinnering

PuurPotentieel kan blijvende en tastbare herinneringen creëren ter nagedachtenis aan jouw dierbare(n) of de omstandigheid waar je zo aan gehecht was. Het is mogelijk om dit samen te doen of om de opdracht geheel te laten uitvoeren. Hiervoor kunnen bijvoorbeeld bestaande kledingstukken of andere materialen worden gebruikt.

Op basis van een oriënterend gesprek over wat jouw wensen zijn en vooral ook wat de dierbare of omstandigheden speciaal voor jou hebben betekend, bepalen we samen hoe de opdracht vorm zal worden gegeven. Bijzondere herinneringen en belangrijke persoonlijke waarden worden smaakvol verwerkt in een persoonlijke creatie van waarde. Op basis van de wensen zal er een beraming van de kosten worden opgesteld.

In herinnering

Er zijn tal van mogelijkheden voor een blijvende herinnering:

  • Een memoryboard;
  • Een mandala van stof en andere materialen;
  • Troostkleden;
  • Troostkussens;
  • Een herinneringsdoosje of – box;
  • Een knuffel;
  • Een persoonlijk herdenkingssymbool;
  • Een ‘In Memoriam’ herinneringsalbum;

Uiteraard is er ook volop ruimte voor eigen ideeën.

Levensverhaal

LevensverhaalElk leven is een persoonlijke reis. Een tocht van beleven, van ontdekken, van ontmoeten, van leren en ontwikkelen, en ook van vallen en opstaan. Naarmate je ouder wordt, wordt het een tocht van meer en meer herinneringen, mooie en minder mooie, die tezamen jouw unieke levensverhaal vormen. En alleen jij kunt dit exclusieve verhaal vertellen. Als je moeder bent van 3 dochters en je vraagt hen te vertellen wat jouw levensverhaal is, dan zal je 3 nieuwe en verschillende verhalen horen. Ieder heeft zijn eigen beleving daarvan en sommige ervaringen zullen door een ander nooit gekend worden.

Levensverhaal bij naderend levenseinde
Als je weet dat jouw persoonlijke reis bijna ten einde is omdat je binnen korte termijn zult sterven, trekken de herinneringen van jouw leven als in een film aan je voorbij. Het zijn momenten die variëren van losse flarden tot aan diepgaande overdenkingen. Sommige gebeurtenissen en gevoelens heb je misschien nog nooit gedeeld met de mensen in jouw nabijheid. Met je naderend levenseinde in zicht zou het kunnen dat je sommige ervaringen nu juist wel met hen wilt delen. Dat kan door hen jouw persoonlijke levensverhaal en specifieke gebeurtenissen te vertellen op een speciaal moment. Je kunt hen ook jouw persoonlijke levensverhaal ‘nalaten’ door het op te (laten) schrijven, zodat het na jouw overlijden aan hen wordt voorgedragen. Op deze manier kunnen de nabestaanden samen stilstaan bij jouw leven en is er een blijvende herinnering aan jou en aan het afscheidsmoment.

Levensverhaal bij afscheid van een dierbare
In-herinneringAls een door jou geliefd persoon is overleden wil je met aandacht stilstaan bij het leven van deze dierbare. Je wilt recht doen aan wie hij of zij was, blijven herinneren wat hem of haar zo uniek maakte, en typeren wat bijzonder was. Er volgen overdenkingen over hoe zijn of haar persoonlijke relaties waren met jou en de andere nabestaanden. Je wilt bewust afscheid nemen en de herinneringen met elkaar delen zodat een wezenlijke nagedachtenis kan worden vormgegeven. Een blijvende herinnering aan de overleden dierbare kun je met elkaar beleven door een persoonlijke voordracht tijdens het afscheid of door het (laten) schrijven van het levensverhaal van jouw geliefde. Maar ook door het persoonlijke verhaal van jóuw herinneringen aan je geliefde. Dit kan dan bijvoorbeeld worden voorgedragen tijdens het samenzijn van alle naasten.

Een lach & een traan
Als je zelf moeite hebt met het schrijven van een passende tekst of door de hectiek en bijkomende emoties dit liever aan een ander overlaat, kan ik dit voor je uitvoeren. Hiervoor ga ik met jou en mogelijke andere naasten in gesprek, zodat ik een helder beeld kan vormen van het betreffende levensverhaal. Wat zijn de specifieke karaktereigenschappen, kenmerken, bijzonderheden, de gewoontes waarvan je zegt; “dat is of was nou puur….”. Vaak ontstaat er pratend al een leidraad dat symbool staat voor het levensverhaal. Deze kan worden aangevuld met typerende anekdotes en specifieke herinneringen. Elk leven kent ook minder goede herinneringen. Het is zinvol hier wel over te spreken en vervolgens te bepalen of en hoe dit verweven kan worden in het geschreven levensverhaal. Soms kunnen er ook herinneringen boven komen van andere verlieservaringen. Je zult ervaren dat, ondanks de verdrietige aanleiding, het samen praten over herinneringen ook vreugdevolle momenten oplevert. Een levensverhaal wordt gesierd door een lach en een traan!


Persoonlijke voordracht
Er is alle ruimte voor eigen inbreng in het uiteindelijke geschreven verhaal, dat altijd eerst ter goedkeuring wordt aangeboden. Door middel van oprechte aandacht, rust en liefdevolle aanwezigheid creëren we samen een mooie en eervolle herdenking aan het geleefde leven! Vervolgens kiezen we binnen het tijdsbestek een passend moment om het verhaal voor te dragen, en bespreken we of je dit zelf wilt doen, of ik dit namens jou doe. Het is ook mogelijk om mij tot slot een dankwoord gericht aan alle aanwezigen te laten doen.

Ritueelbegeleiding

RituelenDagelijkse rituelen zijn onderdeel van ons leven en geven er structuur aan. Zo heeft een kind bijvoorbeeld zijn avondritueel nodig om in slaap te kunnen vallen, of een volwassene zijn ochtendritueel om de dag goed te kunnen beginnen. Elke cultuur, elke religie gebruikt haar eigen gecreëerde rituelen waar het aan gehecht is en die voor een onderlinge band zorgen. Ook mensen die geen religieuze levensbeschouwing aanhangen maken er bewust of onbewust gebruik van. Specifieke rituelen kunnen worden opgevoerd rondom belangrijke levensmomenten waarbij iets gevierd of beleefd wordt. Zij geven een begin en een einde aan gebeurtenissen in een levensloop en brengen vaak rust.

Veranderingen in je leven
Rituelen kunnen je goed helpen bij de verwerking van indrukwekkende veranderingen in je leven, of dit nu het verlies van je baan is, het verlies van een dierbare, of een andere veranderende situatie in je leven. Rituelen drukken essentiële momenten en gevoelens op symbolische wijze uit via beelden, woorden, klanken of gebaren. Er worden persoonlijke betekenissen en intenties aan meegegeven die voelbaar en ervaarbaar zijn. Symbolen en rituele gebaren zijn zeer persoonlijk en vrij invulbaar. Ze hebben vooral een diepgaande werking als ze zelf bepaald zijn.

PuurPotentieel begeleidt jou om, ongeacht cultuur of religie, jouw wensen in beeld te brengen ten aanzien van een specifiek bij jou passend ritueel. Het ritueel kan worden uitgevoerd door jouzelf of door mij, en indien gewenst vergezeld door een kring van naasten. Hieronder reik ik een aantal voorbeelden van eenvoudige afscheidsrituelen aan. Deze kun je in allerlei andere vormen gieten, er eigen aanvullingen op bedenken en er een persoonlijk tintje aan meegeven. Rituelen werken het beste als je jezelf er in herkent.

Samenkomst rond een stervende/ overledene in teken van verbondenheid en troost, waarbij een levensschets wordt verteld. Aanwezigen uiten in een kringgesprek hun dankbaarheid, gevoelens van verdriet en evt. onbegrip. Er worden liefdesbetuigingen uitgesproken en symbolische handelingen verricht. Afhankelijk van de wens kunnen er kaarsen worden aangestoken, en/of bloemen worden neergezet. Eenieder die aan het woord is kan bijvoorbeeld een hartje in zijn hand nemen, wat steeds wordt doorgegeven. Uiteindelijk kun je het hartje in de hand van de stervende/ overledene leggen.

Een rouwritueel kun je vormgeven door heel bewust bezittingen op te ruimen, een bestemming te geven door als aandenken te geven aan een nabestaande, of te schenken aan goede doelen. Je kunt een plekje of altaartje creëren met een foto en aandenken aan de overledene of de omstandigheid, vergezeld door een kaarsje, wierookstokje en bloemen. De kaars kun je dagelijks aansteken, en later 1 keer per week, 1 keer per maand, en uiteindelijk op bijzondere dagen zoals verjaardag en sterfdag, e.a.

Rouwritueel-NOZW

Een herdenkingsritueel kun je vormgeven door bijvoorbeeld een samenkomst met betrokken personen te organiseren waarbij iedereen een steen meeneemt. Met deze stenen wordt een stapel gebouwd op een bijzondere plek. Vervolgens neem je met elkaar plaats in een kring, waarbij een stoel leeg blijft. Om beurten neemt iedereen plaats op de lege stoel om zijn of haar persoonlijke herinneringen te delen, een gedicht voor te dragen, en te vertellen hoe hij of zij de afgelopen periode beleefd heeft. Een dergelijk ritueel kan ook worden uitgevoerd met toepassing van de windrichtingen.

Een herdenkingsritueel kun je vormgeven door van stof linten te knippen en daar alle betrokken personen een wens op te laten schrijven met stift. Kinderen kunnen er wat op tekenen. Deze linten kun je vastbinden aan een grote tak of een boom. De tak kan meegedragen worden, de boom kan op een bijzondere plek staan. Je zou van de linten ook een slinger kunnen maken zodat deze ergens in huis kan worden opgehangen.

Een herdenkingsritueel kun je vormgeven door bollen te planten in de vorm van een hart of cirkel. Elk jaar komen deze op, zodat telkens in het voorjaar een bloeiende herinnering ontstaat.

Zo zijn er talloze ideeën voor rituelen denkbaar en uit te voeren. Als je bij de vormgeving en/ of uitvoering begeleiding nodig hebt kun je mij hierbij inschakelen. Ik luister met aandacht naar de persoonlijke verhalen en kijk goed naar de hele situatie, zodat ik op basis hiervan verschillende suggesties kan doen. Samen creëren we een ritueel dat helemaal past bij de persoonlijke, intense beleving. Vooral bij een stervende kan er een zeer persoonlijk ritueel gecreëerd worden als hij of zij hierin wensen kan aangeven en enigszins zelf de regie wil nemen.

Een persoonlijk herdenkingssymbool

HerdenkingssymboolOnze verre voorouders zagen de hele wereld symbolisch. Leven, dood en wedergeboorte werden niet los van elkaar gezien en werden door middel van verhalen en symbolen verklaard. Verschijnselen als het aanbreken van een nieuwe dag of een nieuw seizoen werden op symbolische wijze in rituelen, kunst, dans, offers, hiërogliefen, muziek of andere wijze uitgedrukt. In ons dagelijks leven maken we nog steeds regelmatig gebruik van symbolen. Een aantal daarvan heeft een collectieve betekenis, zoals bijvoorbeeld het hart dat voor iedereen bekend is als symbool voor liefde en toewijding.

Symbolen als de cirkel, de spiraal, de lemniscaat en het kruis zijn abstracte oersymbolen. De cirkel staat voor oneindigheid, de spiraal voor de lagen van de levenscyclus en transformatie, de lemniscaat voor wederkerigheid en de polariteiten en het kruis voor ‘zo onder – zo boven’ en verbinding. De alfa en de omega staan voor het begin en het einde, wat in wezen hetzelfde is. Want waar iets eindigt ontstaat tevens een nieuw begin en andersom. Voor mij persoonlijk is het symbool ‘de levensbloem’ een rode draad in mijn leven, en komt ook in het logo van PuurPotentieel terug. De Levensbloem is een zeer krachtig teken die in zijn verhouding elke wiskundige formule, elke natuurkundige wet, elke muzikale harmonie, en elke biologische levensvorm bevat, dus ook die van ons menselijke lichaam. Het symboliseert de levenscyclus en is de oorsprong van de schepping en van alle taal.

Het werken met symbolen is gericht op de individuele uitdrukking van onbewuste gevoelens en ideeën. Via symbolen is het mogelijk verbinding te leggen met je innerlijk weten, door bijvoorbeeld waar te nemen waar het symbool je gevoelsmatig raakt. Zij kunnen een hele belevingswereld oproepen. Een symbool kan je vanuit verschillende situaties ineens toe-vallen. Nadere bestudering hiervan kan soms ineens veel duidelijkheid geven. Symbolen geven inzicht en vormen een mooie expressie om iets aan jezelf en aan anderen te vertellen en om vast te leggen. Vandaar dat juist ook bij afscheid nemen van iets of iemand, het werken met symbolen een mooie,  diepgaande wijze van vormgeving is hieraan. Zodra er een passend symbool is ontdekt of gecreëerd, kan dit uiteraard op verschillende wijzen worden vorm gegeven.